ကမန္ဟူေသာေ၀ါဟာရရွင္းတမ္း

ရခိုင္မ်ိဳးႏြယ္စု၀င္တိုင္းရင္းသားခုႏွစ္မ်ိဳးရွိရာကမန္တိုင္းရင္းသား
သည္တစ္မ်ိဳးအပါအ၀င္ျဖစ္ေပသည္။ကမန္တိုင္းရင္းသားတို႕
သည္ရခိုင္မ်ိဳးႏြယ္စု၀င္ျဖစ္သည္သာမကာတိိုင္းရင္းသား
၁၃၅မ်ိဳး၀င္လည္းျဖစ္သျဖင့္အျခားတိုင္းရင္းသားမ်ားကမန္အမ်ိဳး
သားတို႕ႏွင့္ပတ္သက္၍ပိုမိုသိရွိေစရန္ရည္ရြယ္၍ဤပိုစ္ကိုေရး
သားရျခင္းျဖစ္ပါသည္။

ပထမဦးစြာအေနျဖင့္ကမန္ဟူေသာေ၀ါဟာရအနက္ကိုျမန္မာ
စာအထူးျပဳစတုတၱႏွစ္သင္ရို္းပါအဒူမင္းညိုေရး'ရခိုင္မင္းသမီး
ဧခ်င္း'တြင္ဖြင့္ဆိုထားသည္ကိုတင္ျပပါမည္။

ကမန္=ေလးျမားအတက္တြင္ကြ်မ္းက်င္ေသာေလးသည္ေတာ္
ကိုေခၚသည္။ရခိုင္တပ္မေတာ္တြင္ေလးသည္ေတာ္တပ္ပါရွိ
ရာအမႈထမ္းသူမ်ားကို ကမန္ ဟုေခၚသည္။

သမုိင္းဆရာ GE Harvey ၏ History of Burma ပါကမန္၏
အနက္ဖြင့္ကိုလည္းတင္ျပပါမည္။

Kaman ( Persian kaman=a bow )

အထက္ပါႏွစ္ခ်က္ကိုေထာက္ဆ၍ကမန္ဆိုသည္မွာပါးရွား
ဘာသာမွဆင္းသက္လာေသာစကားလံုးဟုအၾကမ္းဖ်င္း
မွတ္ယူရပါသည္။ထို႕အျပင္ကမန္ဆိုသူမွာလူမ်ိဳးဘာသာ
စသည္ကိုကိုအစြဲမျပဳပဲကမန္ေလးတပ္တြင္တာ၀န္
ထမ္းေဆာင္ခဲ့သည္မ်ားကိုေခၚသည္ဟုလညး္မွတ္သား
ရပါသည္။ဤသို႕ျဖစ္လွ်င္ကမန္မ်ိဳးႏြယ္စုတစ္ခု
မည္သို႕ျဖစ္ပံုလာသည္၊တိုင္းရင္းသားမ်ိဳးႏြယ္စုတစ္ခု
အမည္နာမည္သည္မည္သည့္အတြက္တိုင္းတစ္ပါး
ပါရွားတို႕၏စကားျဖစ္ေနသည္ကိုဆက္လက္
တင္ျပပါမည္။

ကမန္ေလးသည္ေတာ္တပ္မွသည္ကမန္လူမ်ိဳးအျဖစ္သို႕ေရာက္
ရွိလာပံုကိုအၾကမး္ဖ်င္းတင္ျပရလွ်င္မင္းဘာၾကီးလက္ထက္
တြင္ပါရွားနိုင္ငံမွာသံအမတ္ၾကီးကာဒီဦးေဆာင္ေသာသံ
အမတ္ၾကီးသံုးပါးေရာက္ရွိလာခဲ့သည္။ထိုသံအမတ္ၾကီး
တို႕သည္ရခိုင္ဘုရင္အားလက္ေဆာင္ဆက္သ၍
အစၥလာမ္ဘာသာနာျပဳျခင္းလုပ္ငန္းကို
တြင္တြင္က်ယ္က်ယ္လုပ္ေဆာင္ခဲ့သည္။ထုိ႕အတြက္
လည္းတခ်ိဳ႕ရခိုင္တို႕အစၥလာမ္သာသနာသို႕
ကူးေျပာင္းသက္၀င္သြားၾကေၾကာင္းကိုဦးေအာင္သာဦး
ေရး ရခိုင္မဟာရဇ၀င္ၾကီးႏွင့္ဆရာေတာ္
ဦးဥာဏေရးဓည၀တီရာဇ၀င္သစ္တို႕တြင္တင္ျပထားသည္။
ေနာက္ပိုင္းတြင္ရွင္ျမ၀ါတင္သြင္းေတာေရႊမ်ဥ္းဓမၼသက္
ေၾကာင့္သာသာသနာျပဳလုပ္ငန္းမ်ားရပ္ဆိုင္းသြားခဲ့
ေၾကာင္းကိုလည္းေတြ႕ရသည္။ရွာရွဴဂ်ာမင္းသားအ
ေရးအခင္းေနာက္ပို္င္းတြင္ကမန္ေလးသည္ေတာ္
တို႕ပါ၀င္ေသာကိုယ္ရံေတာ္တပ္သည္
ရခိုင္ထီးနန္းကိုခ်ဳပ္ကိုင္ပီးနန္းတင္နန္းခ်ျခင္းမ်ားကိုပင္ၾကိဳး
ကိုင္ခ်ယ္လွယ္ခဲ့ၾကသျဖင့္တိုင္းျပည္မျငိမ္မသက္ျဖစ္လာသည္။
စႏၵ၀ိဇယရာဇမင္းတက္သည္မွစ၍ကမန္ေလးသည္ေတာ္
ကို႕ကုိႏွိပ္ကြပ္သည္။ကိုယ္ရံေတာ္တပ္ကိုလည္းဖ်က္
သိမ္းသည္။ဘာသာတူရာအလို္က္ျမိဳ႕ရြာမ်ားတည္
ေထာင္ေပးသည္။ထို႕အတြက္ကမန္ေလးသည္ေတာ္
မွအစၥလာမ္ဘာသာကိုးကြယ္သူမ်ားစု
မိကာအေနၾကာလာေသာအခါကမန္မ်ိဳးႏြယ္စုတစ္ခု
အျဖစ္သို႕ေရာက္လာခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။ကမန္တို႕သည္
ဘာသာေရးအရအစၥလာမ္ဘာသာကိုးကြယ္ၾကသလို
မူလမ်ိဳးရိုးျဖစ္ေသာရခိုင္တို႕၏စကားဓေလ့ထံုးတမ္း
အစဥ္အလာတို႕ကိုယေန႕တိုင္က်င့္သံုးလ်က္ရွိေၾကာင္း
ေတြ႕ရသည္။

ေနာက္တစ္ဖန္ကမန္ဟူေသာေ၀ါဟာရသည္အဘယ္ေၾကာင့္
ပါရွားဘာသာစကားကဆင္းသက္လာသည္ကိုတင္ျပပါမည္။
တခ်ိဳ႕ကကမန္ဟူသည္ဘဂၤါလီဘာသာစကားကဆင္းသက္
လာသည္ဟင္ဒီဘာသာစကားမွဆင္းသက္လာသည္ဟုေလ့
လာမႈအားနည္းစြာတင္ျပၾကသည္ကိုေတြ႕ရသည္။အမွန္မွာ
ကမန္ဆိုသည္မွာပါရွားမွဆင္းသက္လာေသာစကားစစ္စစ္
သာျဖစ္သည္။ဘာသာကူးေျပာင္းသက္၀င္ျခင္းေၾကာင့္ပါရွား
တို႕၏စကားကုိယူသံုးထားျခင္းမ်ိဳးလည္းမဟုတ္ေခ်။ကမန္
ေလးသည္ေတာ္တပ္ဆိုသည္မွာမင္းဘာၾကီး(၁၅၃၁-၅၃)
လက္ထက္ပါရွန္သာသနာျပဳတို႕မေရာက္ခင္အလွ်င္ငႏွလံုး
မင္း(၁၂၃၄-၃၇)လက္ထက္ကတည္းကကမန္ေလးသည္
ေတာ္တပ္အျဖစ္ရွိႏွင့္ေနပီးျဖစ္
ေၾကာင္းကိုရခိုင္ရာဇ၀င္က်မ္းအသြယ္သြယ္တြင္ေတြ႕နိုင္သည္။
ကမန္ဟူေသာေ၀ါဟာရသည္သာပါရွန္စကားမွဆင္းသက္ကာ
ရခိုင္စကားအျဖစ္စိမ့္၀င္ခဲ့ျခင္းျဖစ္ျပီးမဂိုအင္ပါယာႏွင့္လည္း
ေကာင္းနိုင္ငံျခားတိုင္းျပည္မ်ားႏွင့္လည္းေကာင္းကူးလူးဆက္
ဆံခဲ့ရာမွာ၁၅ရာစုႏွင့္၁၆ရာစုအစပိုင္းမွစ၍ဗုဒၵဘာသာ၀င္ရခိုင္
ဘုရင္မင္းတို႕သည္ပါရွားဘုရင္တို႕ခံယူသည္အစၥလာမ္ဘြဲ႕မ်ား
ကိုခံယူခဲ့ၾကသည္။ထို႕အျပင္ဒဂၤါးမ်ားတြင္လည္းရိုက္ႏွိပ္ေဖာ္ျပခဲ့
သည္ဟုလည္းတခ်ိဳ႕ကဆိုၾကသည္။ဥပမာအားျဖင့္ဆိုရေသာ္ 

မင္းခရီ(၁၄၃၄-၅၉)သည္အလီခန္
ဘေစာျဖဴ(၁၄၅၉-၈၂)သည္ကလီမာရွား
မင္းေဒၚရွာ(၁၄၈၂-၉၂)သည္ေမနုရွား
ဘေစာမင္းညိဳ(၁၄၉၂-၉၄)သည္မိုဟာမက္ရွား
မင္းရန္ေအာင္(၁၄၉၄)သည္နရီရွား
စလကၤသူ(၁၄၉၄-၁၅၀၁)သည္ရွိတ္(က္)ဒဗဒူလာရွား

ရခိုင္ဘုရင္မ်ားပင္လွ်င္ပါရွားနာမည္မ်ားခံယူခံလွ်င္ရခုိင္ေ၀ါဟာ
ရမ်ားထဲသို႕ပါရွားစကားလံုးမ်ားစိမ့္၀င္ခဲ့သည္မွာမယံုနိုင္စရာ
မရွိပါေခ်။