Monday, January 18, 2016

ကမန္ဟူေသာေ၀ါဟာရရွင္းတမ္း

ရခိုင္မ်ိဳးႏြယ္စု၀င္တိုင္းရင္းသားခုႏွစ္မ်ိဳးရွိရာကမန္တိုင္းရင္းသား
သည္တစ္မ်ိဳးအပါအ၀င္ျဖစ္ေပသည္။ကမန္တိုင္းရင္းသားတို႕
သည္ရခိုင္မ်ိဳးႏြယ္စု၀င္ျဖစ္သည္သာမကာတိိုင္းရင္းသား
၁၃၅မ်ိဳး၀င္လည္းျဖစ္သျဖင့္အျခားတိုင္းရင္းသားမ်ားကမန္အမ်ိဳး
သားတို႕ႏွင့္ပတ္သက္၍ပိုမိုသိရွိေစရန္ရည္ရြယ္၍ဤပိုစ္ကိုေရး
သားရျခင္းျဖစ္ပါသည္။

ပထမဦးစြာအေနျဖင့္ကမန္ဟူေသာေ၀ါဟာရအနက္ကိုျမန္မာ
စာအထူးျပဳစတုတၱႏွစ္သင္ရို္းပါအဒူမင္းညိုေရး'ရခိုင္မင္းသမီး
ဧခ်င္း'တြင္ဖြင့္ဆိုထားသည္ကိုတင္ျပပါမည္။

ကမန္=ေလးျမားအတက္တြင္ကြ်မ္းက်င္ေသာေလးသည္ေတာ္
ကိုေခၚသည္။ရခိုင္တပ္မေတာ္တြင္ေလးသည္ေတာ္တပ္ပါရွိ
ရာအမႈထမ္းသူမ်ားကို ကမန္ ဟုေခၚသည္။

သမုိင္းဆရာ GE Harvey ၏ History of Burma ပါကမန္၏
အနက္ဖြင့္ကိုလည္းတင္ျပပါမည္။

Kaman ( Persian kaman=a bow )

အထက္ပါႏွစ္ခ်က္ကိုေထာက္ဆ၍ကမန္ဆိုသည္မွာပါးရွား
ဘာသာမွဆင္းသက္လာေသာစကားလံုးဟုအၾကမ္းဖ်င္း
မွတ္ယူရပါသည္။ထို႕အျပင္ကမန္ဆိုသူမွာလူမ်ိဳးဘာသာ
စသည္ကိုကိုအစြဲမျပဳပဲကမန္ေလးတပ္တြင္တာ၀န္
ထမ္းေဆာင္ခဲ့သည္မ်ားကိုေခၚသည္ဟုလညး္မွတ္သား
ရပါသည္။ဤသို႕ျဖစ္လွ်င္ကမန္မ်ိဳးႏြယ္စုတစ္ခု
မည္သို႕ျဖစ္ပံုလာသည္၊တိုင္းရင္းသားမ်ိဳးႏြယ္စုတစ္ခု
အမည္နာမည္သည္မည္သည့္အတြက္တိုင္းတစ္ပါး
ပါရွားတို႕၏စကားျဖစ္ေနသည္ကိုဆက္လက္
တင္ျပပါမည္။

ကမန္ေလးသည္ေတာ္တပ္မွသည္ကမန္လူမ်ိဳးအျဖစ္သို႕ေရာက္
ရွိလာပံုကိုအၾကမး္ဖ်င္းတင္ျပရလွ်င္မင္းဘာၾကီးလက္ထက္
တြင္ပါရွားနိုင္ငံမွာသံအမတ္ၾကီးကာဒီဦးေဆာင္ေသာသံ
အမတ္ၾကီးသံုးပါးေရာက္ရွိလာခဲ့သည္။ထိုသံအမတ္ၾကီး
တို႕သည္ရခိုင္ဘုရင္အားလက္ေဆာင္ဆက္သ၍
အစၥလာမ္ဘာသာနာျပဳျခင္းလုပ္ငန္းကို
တြင္တြင္က်ယ္က်ယ္လုပ္ေဆာင္ခဲ့သည္။ထုိ႕အတြက္
လည္းတခ်ိဳ႕ရခိုင္တို႕အစၥလာမ္သာသနာသို႕
ကူးေျပာင္းသက္၀င္သြားၾကေၾကာင္းကိုဦးေအာင္သာဦး
ေရး ရခိုင္မဟာရဇ၀င္ၾကီးႏွင့္ဆရာေတာ္
ဦးဥာဏေရးဓည၀တီရာဇ၀င္သစ္တို႕တြင္တင္ျပထားသည္။
ေနာက္ပိုင္းတြင္ရွင္ျမ၀ါတင္သြင္းေတာေရႊမ်ဥ္းဓမၼသက္
ေၾကာင့္သာသာသနာျပဳလုပ္ငန္းမ်ားရပ္ဆိုင္းသြားခဲ့
ေၾကာင္းကိုလည္းေတြ႕ရသည္။ရွာရွဴဂ်ာမင္းသားအ
ေရးအခင္းေနာက္ပို္င္းတြင္ကမန္ေလးသည္ေတာ္
တို႕ပါ၀င္ေသာကိုယ္ရံေတာ္တပ္သည္
ရခိုင္ထီးနန္းကိုခ်ဳပ္ကိုင္ပီးနန္းတင္နန္းခ်ျခင္းမ်ားကိုပင္ၾကိဳး
ကိုင္ခ်ယ္လွယ္ခဲ့ၾကသျဖင့္တိုင္းျပည္မျငိမ္မသက္ျဖစ္လာသည္။
စႏၵ၀ိဇယရာဇမင္းတက္သည္မွစ၍ကမန္ေလးသည္ေတာ္
ကို႕ကုိႏွိပ္ကြပ္သည္။ကိုယ္ရံေတာ္တပ္ကိုလည္းဖ်က္
သိမ္းသည္။ဘာသာတူရာအလို္က္ျမိဳ႕ရြာမ်ားတည္
ေထာင္ေပးသည္။ထို႕အတြက္ကမန္ေလးသည္ေတာ္
မွအစၥလာမ္ဘာသာကိုးကြယ္သူမ်ားစု
မိကာအေနၾကာလာေသာအခါကမန္မ်ိဳးႏြယ္စုတစ္ခု
အျဖစ္သို႕ေရာက္လာခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။ကမန္တို႕သည္
ဘာသာေရးအရအစၥလာမ္ဘာသာကိုးကြယ္ၾကသလို
မူလမ်ိဳးရိုးျဖစ္ေသာရခိုင္တို႕၏စကားဓေလ့ထံုးတမ္း
အစဥ္အလာတို႕ကိုယေန႕တိုင္က်င့္သံုးလ်က္ရွိေၾကာင္း
ေတြ႕ရသည္။

ေနာက္တစ္ဖန္ကမန္ဟူေသာေ၀ါဟာရသည္အဘယ္ေၾကာင့္
ပါရွားဘာသာစကားကဆင္းသက္လာသည္ကိုတင္ျပပါမည္။
တခ်ိဳ႕ကကမန္ဟူသည္ဘဂၤါလီဘာသာစကားကဆင္းသက္
လာသည္ဟင္ဒီဘာသာစကားမွဆင္းသက္လာသည္ဟုေလ့
လာမႈအားနည္းစြာတင္ျပၾကသည္ကိုေတြ႕ရသည္။အမွန္မွာ
ကမန္ဆိုသည္မွာပါရွားမွဆင္းသက္လာေသာစကားစစ္စစ္
သာျဖစ္သည္။ဘာသာကူးေျပာင္းသက္၀င္ျခင္းေၾကာင့္ပါရွား
တို႕၏စကားကုိယူသံုးထားျခင္းမ်ိဳးလည္းမဟုတ္ေခ်။ကမန္
ေလးသည္ေတာ္တပ္ဆိုသည္မွာမင္းဘာၾကီး(၁၅၃၁-၅၃)
လက္ထက္ပါရွန္သာသနာျပဳတို႕မေရာက္ခင္အလွ်င္ငႏွလံုး
မင္း(၁၂၃၄-၃၇)လက္ထက္ကတည္းကကမန္ေလးသည္
ေတာ္တပ္အျဖစ္ရွိႏွင့္ေနပီးျဖစ္
ေၾကာင္းကိုရခိုင္ရာဇ၀င္က်မ္းအသြယ္သြယ္တြင္ေတြ႕နိုင္သည္။
ကမန္ဟူေသာေ၀ါဟာရသည္သာပါရွန္စကားမွဆင္းသက္ကာ
ရခိုင္စကားအျဖစ္စိမ့္၀င္ခဲ့ျခင္းျဖစ္ျပီးမဂိုအင္ပါယာႏွင့္လည္း
ေကာင္းနိုင္ငံျခားတိုင္းျပည္မ်ားႏွင့္လည္းေကာင္းကူးလူးဆက္
ဆံခဲ့ရာမွာ၁၅ရာစုႏွင့္၁၆ရာစုအစပိုင္းမွစ၍ဗုဒၵဘာသာ၀င္ရခိုင္
ဘုရင္မင္းတို႕သည္ပါရွားဘုရင္တို႕ခံယူသည္အစၥလာမ္ဘြဲ႕မ်ား
ကိုခံယူခဲ့ၾကသည္။ထို႕အျပင္ဒဂၤါးမ်ားတြင္လည္းရိုက္ႏွိပ္ေဖာ္ျပခဲ့
သည္ဟုလည္းတခ်ိဳ႕ကဆိုၾကသည္။ဥပမာအားျဖင့္ဆိုရေသာ္ 

မင္းခရီ(၁၄၃၄-၅၉)သည္အလီခန္
ဘေစာျဖဴ(၁၄၅၉-၈၂)သည္ကလီမာရွား
မင္းေဒၚရွာ(၁၄၈၂-၉၂)သည္ေမနုရွား
ဘေစာမင္းညိဳ(၁၄၉၂-၉၄)သည္မိုဟာမက္ရွား
မင္းရန္ေအာင္(၁၄၉၄)သည္နရီရွား
စလကၤသူ(၁၄၉၄-၁၅၀၁)သည္ရွိတ္(က္)ဒဗဒူလာရွား

ရခိုင္ဘုရင္မ်ားပင္လွ်င္ပါရွားနာမည္မ်ားခံယူခံလွ်င္ရခုိင္ေ၀ါဟာ
ရမ်ားထဲသို႕ပါရွားစကားလံုးမ်ားစိမ့္၀င္ခဲ့သည္မွာမယံုနိုင္စရာ
မရွိပါေခ်။ 

 


ရွာရွဴဂ်ာအေရးအခင္းေႏွာင္းပိုင္းကမန္ရာဇ၀င္

ရွာရွဴဂ်ာမင္းသားသည္၁၆၆၀တြင္နန္းလုရာရံႈးနိမ့္သျဖင့္ရခိုင္
ဘုရင္ထံသို႕ခို၀င္လာသည္။၁၆၆၁တြင္ေတာ္လွန္ပုန္ကန္
သည္။တခ်ို႕ရာဇ၀င္မ်ားကလည္း၁၆၆၃တြင္ရွာရွဴဂ်ာေနာက္
လိုက္မ်ားကနန္းေတာ္ကိုမီးရိႈ႕ရန္အထိၾကံစည္ပုန္ကုန္ၾက
သည္ဟုလည္းဆိုသည္။အခ်ဳပ္ဆိုလွ်င္
ရွာရွဴဂ်ာမင္းသားပုန္ကုန္မႈအေရးနိမ့္ခဲ့သည္။ရွာရွဴဂ်ာအပါအ၀င္
ေနာက္လိုက္အမ်ားအျပားအသက္ခံရသည္။ရွာရွဴဂ်ာသည္
ပုန္ကန္ရာတြင္ရခိုင္ျပည္ရွိမဟာမဒင္ဘာသာ၀င္မ်ားကို
စည္းရံုးခဲ့သည္ဟုဆိုသည္။ထိုအခ်င္းအရာကိုတခ်ိဳ႕ရာဇ၀င္
ဆရာမ်ားကရွာရွဴဂ်ာပုန္ကန္ရာတြင္ကမန္ေလးသည္ေတာ္
မ်ားသာပါ၀င္သေယာင္ေရးသားၾကသည္ကိုေတြ႕ရတယ္။

ရခိုင္ဘုရင္မွပုန္ကန္မႈကိုႏွိမ္ႏွင္းပီးသည့္ေနာက္ရွာရွဴဂ်ာ
ေနာက္လိုက္အၾကြင္းအက်န္မ်ားကိုကမံေလျမွားစူးကိုကိုင္
ေစျပီးသစၥာေတာ္တိုက္ကာဘုရင့္ေလးသည္ေတာ္တပ္တြင္
အမႈေတာ္ထမ္းေစသည္။

ဤသည္ကိုေထာက္ရႈ၍ကမန္ေလးသည္ေတာ္မ်ားသည္ရွာရွဴဂ်ာ
အေရးေတာ္ပံုတြင္ရန္သူဖက္မွပါ၀င္ကူညီျခင္းမျပဳခဲ့သည္ကို
ေတြ႕နိုင္သည္။အကယ္၍သာပါ၀င္ျခင္းျပဳခဲ့ပါကရခိုင္ဘုရင္မွ
ရွာရွဴဂ်ာေနာက္လိုက္မ်ားကိုကမန္ေလးသည္ေတာ္မ်ားႏွင့္ေပါင္း
စည္းေပးျခင္းျပဳခဲ့မည္မဟုတ္ေပ။ကမန္ေလးသည္ေတာ္တို႕၏
ေသစၥာကုိယံုၾကည့္၍သာကမန္တပ္ႏွင့္ပူးတြဲေပးခဲ့ျခင္းျဖစ္ေပမည္။

ေနာက္တစ္ပိုင္းကိုဆက္ေျပာပါမည္။
ထို႕သို႕ရွာရွဴဂ်ာေနာက္လိုက္မ်ားကိုရခိုင္တပ္အတြင္းသို႕ေပါင္း
စည္းေစျပီးေနာက္ကိုယ္ရံေတာ္တပ္မ်ားအလြန္တန္ခိုးထြားလာ
ခဲ့သည္။အမွတ္စဥ္၂၆၀ရဓမၼရာဇာမင္းမွစ၍အမွတ္စဥ္၃၄
စႏၵသုရိယရာဇာမင္းတိုင္ေအာင္ကိုးဆက္ေသာမင္းတို႕
သည္အာဏာဆက္မတည္ၾကေပ။နန္းတြင္ကိုယ္ရံေတာ္
ေလးေသာင္း(တခ်ဳိ႕ကလည္းေလးေသာင္းႏွစ္
ေထာင္ဟုဆို)တို႕သည္နန္းေတာ္ကိုၾကီးစုိးကာနန္းတင္
နန္းခ်ကိစၥရပ္မ်ားကုိပင္ၾကိဳးကိုင္သည္အထိအင္အား
ၾကီးမားခဲ့သည္။ထိုကိုယ္ရံေတာ္မ်ားထဲတြင္ရွာရွဴဂ်ာ
ေနာက္လိုက္မ်ားအမ်ားအျပားပါ၀င္သည္။
ကမန္ေလးသည္ေတာ္မ်ားလည္းပါ၀င္ခဲ့သည္။ရခိုင္
တပ္သားမ်ားလည္းပါ၀င္ခဲ့ေပမည္။(တခ်ိဳ႕ရာဇ၀င္ဆရာ
မ်ားကကမန္ေလးသည္ေတာ္တို႕သာပါ၀င္သေယာင္ေရး
သားၾကသည္။ကိုယ္ရံေတာ္တပ္ဟူသည္ကားေလးသည္
ေတာ္တပ္တစ္ခုသည္းသာပါ၀င္သည္ဟု
မဆိုနိုင္ေပ)အဆိုးဆံုးလုပ္ရပ္မွာဘုရင္ကိုနန္းရင္ျပင္တြင္
ကြက္မ်က္ျခင္း၊နန္းေတာ္ကိုမီးတင္ရိႈ႕ျခင္းစသည္တို႕
ကိုျပဳလုပ္ခဲ့ၾကသည္။

စႏၵိ၀ိဇယမင္းဟုဘြဲ႕ခံယူကာ၁၇၁၀တြင္နန္းေတာ္ကို
သိမ္းပိုက္ကာနန္းတက္ေသာမင္းတစ္ပါေပၚေပါက္
လာသည္။ထိုမင္းသည္ဆိုးသြမ္းေနေသာကိုယ္ရံေတာ္
တို႕ကိုႏွိမ္ႏွင္းသည္။ကိုယ္ရံေတာ္တပ္ကိုဖ်က္
သိမ္းပီးအင္အာ၃၀၀၀အထိေလွ်ာ့ခ်လိုက္သည္
။ျပည္သူတို႕ကိုဇာတ္ဘာသာအလိုက္ခြဲျခား
ကာျမိဳ႕ရြာတည္ေထာင္ေပးသည္။(ကမန္ေလး
သည္ေတာ္တို႕ကိုနယ္ႏွင္ဒဏ္ေပးသည္ဟု
လည္းဆိုၾကသည္)ထို႕သို႕ကိုးကြယ္ရာဘာသာအ
လုိုက္ခြဲျခားကာေနရာသတ္မွတ္ေပးလိုက္
ျခင္းေၾကာင့္သာအစၥလာမ္ဘာသာကိုးကြယ္ေသာ
ကမန္ေလးသည္ေတာ္မ်ားစုမိကာသီးျခားေက်းရြာမ်ား
ႏွင့္ေနထိုင္ကာကမန္လူမ်ိဳးမ်ား
အျဖစ္သို႕ေျပာင္းလဲလာခဲ့ျခင္းျဖစ္ေပသည္။

Sunday, January 17, 2016

ရွရွွဴဂ်ာမင္းသားအရႈတ္ေတာ္ပံု

ကမန္တိုင္းရင္းသားတို႕၏သမိုင္းကိုေရးမည္ဆိုလွ်င္ရွာရွဴဂ်ာမင္းသား
ႏွင့္ပတ္သက္၍မပါမျဖစ္ေပ။။၁၉၃၅၀န္းက်င္ကရွာဂ်ီဟန္ဟူေသာ
ဘုရင္တစ္ပါးသည္အိႏၵိယျပည္ၾကီးကိုအုပ္စိုးေတာ္မူသည္။၁၆၅၇တြင္
ဘုရင္ၾကီးသည္အလြန္နာမက်န္းျဖစ္သည္။ထိုအခ်ိန္တြင္
သားေတာ္မ်ားနန္းလုၾကရာဒုတိယသားေတာ္ျဖစ္သည္ရွာရွဴဂ်ာမင္းသား
အေရးနိမ့္သည္။ထိိုစဥ္ကရခိုင္ျပည္ကိုအုပ္စိုးေသာစႏၵသုဓိမၼရာဇာဘုရင္
ထံၾကိဳတင္ခြင့္ျပဳခ်က္ျဖင့္ေနာက္လိုက္အင္အား၂၀၀(အခ်ိဳ႕ရာဇ၀င္မ်ားက
၃၀၀ဟုေဖာ္ျပသည္)ျဖင့္ခိုလံႈလာသည္။ရခိုင္ဘုရင္ကလည္း၀မ္းပမ္းသ
သာၾကိဳဆိုသည္။ရွာရွဴဂ်ာကရာသီဥတုသာလွ်င္မကၠာသို႕သြားေရာက္
လိုေၾကာင္း၊ထို႕ေနာက္တူရကီသို႕မဟုတ္ပါရွားတြင္အေျခခ်ေနထိုင္ရင္
စိတ္ကူးကာရခိုင္ဘုရင္ထံသို႕ေမတၱာရပ္ခံေတာင္းဆိုသည္။ရခိုင္ဘုရင္
ကလည္းရြက္ေလွမ်ားစီစဥ္ေပးပါမည္ဟုကတိျပဳသည္ဟုဆိုသည္။ထို
သို႕ခိုလႈံပီးအခိ်န္တစ္လၾကာ(တခ်ိဳ႕ရာဇ၀င္မ်ားကရွစ္လဟုဆိုသည္)
ရာသီဥတုသာယာေသာ္လည္းမကၠာသို႕ပို႕ေဆာင္ေပးေရးကို
ရခိုင္ဘုရင္ကမသိက်ိဳးကြ်န္ျပဳကာေနသည္။ထို႕အျပင္ရခိုင္ဘု
ရင္ကရွာရႈဂ်ာ၏သမီးေတာ္ကိုတက္မက္ျမတ္နိုးမိသည္။ထိုအ
ခ်င္းအရာကို၄င္းဘုရင္ကိုဆိုင္စပ္ဆိုခဲ့ေသာ
'မဂိုမင္းသမီးအလွဘြဲ႕ကဗ်ာ'ကိုေထာက္
ဆ၍သိနိုင္သည္။ရခိုင္ဘုရင္ကရွာရွဴဂ်ာထံသမီးေတာ္ကိုဆက္သရန္
ေတာင္းဆိုသည္။ထိုအခ်င္းအရာေၾကာင့္ဧည့္သည္အိမ္ရွင္
တို႕မေျပမလည္ျဖစ္ၾကသည္။ရခိုင္ဘုရင္ကသမီးေတာ္ကိုဆက္သမွ
သာမကၠာသို႕သြားရန္အကူအညီေပးမည္ျဖစ္ေၾကာင္းရာဇသံေပး
သည္ဟုလည္းအခ်ိဳ႕အဆိုမ်ားကဆိုၾကသည္။အဆိုအမ်ိဳးမ်ိဳးကြဲျပား
ေသာ္လည္းထိုကိစၥေၾကာင့္ျပသနာစသည္ခဲ့သည္မွာျဖစ္နိုင္ေခ်ရွိ
သည္။ထို႕ေနာက္ရွာရွဴဂ်ာကရခိုင္ျပည္ရွိမဟာမဒင္ဘာသာ၀င္မ်ား
ကိုစည္းရံုးကာရခိုင္ဘုရင္အားေတာ္လွန္ပုန္ကန္ရန္ၾကိဳးပမ္းေတာ့
သည္။မပုန္ကန္မွီအလွ်င္ရခိုင္ဘုရင္နားေတာ္သို႕သတင္းေပါက္
ၾကားကာရွာရွဴဂ်ာႏွင့္
မိသားစုမ်ားေနာက္လိုက္မ်ားအမ်ားအျပားကြက္မ်က္ခံရသည္။ကမန္
တိုင္းရင္းသားတို႕ႏွင့္ပတ္သက္ေသာနားလည္မႈလြဲ
မႈမ်ားကထိုအခ်ိန္မွစသည္။တခ်ိဳ႕ရာဇ၀င္ဆရာမ်ားကရွာရွဴဂ်ာေနာက္
လိုက္အၾကြင္းအက်န္မ်ားကိုကမန္ေလးျမွားကို
ကိုင္ေစပီးသစၥာေရတိုက္ကာ
အမႈေတာ္ထမ္းေစသည္(ရခိုင္ရာဇ၀င္သစ္က်မ္း)။ထိုေနာက္လိုက္မ်ားမွ
စတင္၍ကမန္လူမ်ိဳးဟူ၍ဆင္းသက္လာသည္။ရွာရွဴဂ်ာေနာက္လိုက္
မ်ားသည္မဂိုအဖဂန္ေၾကးစားမ်ားျဖစ္သျဖင့္ကမန္
လူမ်ိဳးမ်ားသည္အဖဂန္မဂိုအႏြယ္မ်ားျဖစ္ၾကသည္။
(Histroy of Burma GE Harvey)
ထိုကဲ့သိုေသာအထက္ပါအေၾကာင္းအရာမ်ားကိုအေပၚယံရွိလွ်င္မွန္
သေယာင္ရွိေသာ္လည္းေစ့ေစ့စပ္စပ္ၾကည့္လွ်င့္ေအာက္ပါအတိုင္း
ေတြ႕ရေပမည္။

ရွာရွဴဂ်ာမင္းသားခိုလံႈလာသည္မွာ၁၆၆၀၀န္းက်င္ျဖစ္ေသာ္လည္း
ရခိုင္ဘုရင္ထံတြင္ကမန္ေလးသည္ေတာ္တပ္အျဖစ္ေတြ႕ရွိရသည္
မွာငႏွလံုးမင္း(၁၂၃၄-၄၇)ကတည္းက
စသည္။(ယင္းအခ်ိန္မတိုင္မီကတည္းကျဖစ္နိင္ေျခရွိသည္။ထိုစဥ္
ကကမန္ေလးသည္ေတာ္မ်ားသည္အစၥလာမ္ဘာသာကိုးကြယ္ေန
ပီျဖစ္ေၾကာင္းအေထာက္အထားမရွိေသး)

မင္းဘာၾကီး(၁၅၃၁-၅၃)လက္ထက္တြင္ပါရွန္မွအစၥလာမ္သာသ
နာျပဳမ်ားေၾကာင့္သာရခိုင္မင္းေနျပည္ေတာ္တြင္အစၥလာမ္ဘာသာ
ကိုးကြယ္မႈစတင္ခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။
(ရခိုင္မဟာရဇ၀င္ၾကီး-ဦးသာထြန္းေအာင္)

သီရိသုဓမၼရာဇာ(၁၆၂၂-၃၈)တြင္ဘုရင္ေလးသည္ေတာ္မဟာမ
ဒင္ဘာသာ၀င္မ်ားကိုလြတ္လပ္စြာကိုးကြယ္ခြင့္ေပးထားသည္။
(ရခိုင္ရာဇ၀င္-ဦးေအာင္သာဦး)

ရွာရွဴဂ်ာမင္းသား၏ေနာက္လိုက္မ်ားမွာ၃၀၀၀န္းက်င္ထက္မ
ပိုေပ။ပုန္ကန္စဥ္ကလည္းအမ်ားအျပားအသက္ခံခဲ့ရျပီးျဖစ္သည္။
ထိုစဥ္ကကမန္ေလးသည္ေတာ္မ်ား၏အင္အား
မ်ားအနည္းဆံုးငါးေသာင္းမွခုႏွစ္ေသာင္းထိရွိနိုင္ေၾကာင္းကို
မင္းဘာၾကီးဘဂၤလာကိုစစ္ခ်ိီတက္ရာတြင္ပါ၀င္ေသာကမန္တပ္
သားအင္အားကိုမွန္းဆ၍သိႏုိင္သည္။ထိုစစ္သည္မ်ား၏မွီခိုသူ
မ်ားကိုပါထည့္သြင္းခန္႕မွန္းလွ်င္ကမန္မိသာစုအင္အားသည္
၂သိန္းအထိရွိေနနိုင္သည္။

ရွာရွဴဂ်ာ၏အနည္းအပါးေသာေနာက္လိုက္မ်ားကိုကမန္ေလး
တပ္တြင္ပူးေပါင္းတာ၀န္ထမ္းေဆာင္ေစခဲ့ျခင္းေၾကာင့္ကမန္
လူမ်ိဳးမ်ားျဖစ္လာသည္။အစၥလာမ္ကိုးကြယ္မႈအစ
ျပဳသည္ဟုေသာထင္ျမင္ခ်က္မ်ားကိုအထက္ပါအခ်က္မ်ားကို
ေထာက္ရ၍၍ယုတိၱမတန္ေၾကာင္းကိုေတြ႕နိုင္ေပသည္။ကမန္
လူမ်ိဳးမ်ားသည္ရွာရွဴဂ်ာမင္းသားမခိုလံႈလာမီွက
တည္းကပင္တည္ရွိေနျပီးဘာသာကူးေျပာင္းကိုိးကြယ္ေနပီးျဖစ္
သည္မွာဧကန္အမွန္ပင္ျဖစ္ေပးသည္။